მსოფლიო შესაძლოა, ბანანის გარეშე დარჩეს

Tropical Race 4 (TR4) ნი­ა­და­გის სო­კოს და­ა­ვა­დე­ბა, რო­მე­ლიც ყვე­ლა­ზე გა­ყიდ­ვად Cavendish-ის ჯი­შის ბა­ნანს სრუ­ლი გა­ნად­გუ­რე­ბით ემუქ­რე­ბა, უკვე ვე­ნე­სუ­ე­ლა­შიც გა­მოჩ­ნდა. ამის შე­სა­ხებ გავ­ლე­ნი­ა­ნი პორ­ტა­ლი Americanfruit და ად­გი­ლობ­რი­ვი მე­დია იუ­წყე­ბა. მარ­თა­ლია, ვე­ნე­სუ­ე­ლას ხე­ლი­სუფ­ლე­ბას ეს ჯერ ოფი­ცი­ა­ლუ­რად არ და­უ­დას­ტუ­რე­ბია, მაგ­რამ სო­ცი­ა­ლურ ქსელ­ში გავ­რცე­ლე­ბუ­ლი ვი­დე­ო­ე­ბი ცხად­ყოფს, რომ ბა­ნა­ნის პლან­ტა­ცი­ებ­ზე სა­ვა­ლა­ლო მდგო­მა­რე­ო­ბაა.

East-fruit-ის ინ­ფორ­მა­ცი­ით, ვე­ნე­სუ­ე­ლა­ში TR4 შტა­მის გა­ჩე­ნით ბა­ნა­ნის ყვე­ლა­ზე დიდი ექ­სპორ­ტი­ო­რი ქვეყ­ნის, ეკ­ვა­დო­რის ირ­გვლივ წრე შე­იკ­რა. ვე­ნე­სუ­ე­ლამ­დე TR4 ჯერ კო­ლუმ­ბი­ა­სა და ჰონ­დუ­რას­ში გაჩ­ნდა, სა­დაც ბა­ნა­ნის პლან­ტა­ცი­ე­ბი და­ი­კე­ტა კი­დეც, მიმ­დი­ნა­რე თვე­ში კი სო­კოს ამ და­ა­ვა­დე­ბის არ­სე­ბო­ბა ეკ­ვა­დო­რის კი­დევ ერთ მე­ზო­ბელ ქვე­ყა­ნა­ში, პე­რუ­ში და­ა­დას­ტუ­რეს. თა­ვად ეკ­ვა­დორ­ში ნი­ა­და­გის სო­კოს და­ა­ვა­დე­ბის კე­რე­ბის გა­ჩე­ნა­ზე ინ­ფორ­მა­ცია ჯერ­ჯე­რო­ბით, არ გავ­რცე­ლე­ბუ­ლა. ეს ქვე­ყა­ნა ყო­ველ­წლი­უ­რად 6,5 მლნ ტონა ბა­ნა­ნის ექ­სპორ­ტს ეწე­ვა

.ეკ­ვა­დო­რი აღ­მო­სავ­ლეთ ევ­რო­პა­სა და ცენ­ტრა­ლურ აზი­ა­ში ბა­ნა­ნის უმ­სხვი­ლე­სი მიმ­წო­დე­ბე­ლია. პან­დე­მი­ის გამო 2020 წელს ეკ­ვა­დო­რის ეკო­ნო­მი­კა 8%-ით შემ­ცირ­და, რა­მაც ქვე­ყა­ნა ჰუ­მა­ნი­ტა­რულ კა­ტას­ტრო­ფამ­დე მი­იყ­ვა­ნა. ამას წინ უს­წრებ­და 2019 წლის სო­ცი­ა­ლუ­რი გა­მოს­ვლე­ბი, რის გა­მოც მთავ­რო­ბა იძუ­ლე­ბუ­ლი გახ­და, ქვეყ­ნის დე­და­ქა­ლა­ქი სხვა­გან გა­და­ე­ტა­ნა. ამას თან და­ერ­თო შარ­შან, სექ­ტემ­ბერ­ში მომ­ხდა­რი, შემ­დეგ კი გა­სულ თვე­ში გა­მე­ო­რე­ბუ­ლი სან­გა­ის ვულ­კა­ნის ამოფრქვე­ვა, რო­მელ­მაც ეკ­ვა­დო­რუ­ლი ბა­ნა­ნის ხა­რისხსა და მის ექ­სპორ­ტს სე­რი­ო­ზუ­ლი დარ­ტყმა მი­ა­ყე­ნა. სწო­რედ ამი­ტომ ბა­ნა­ნი, შარ­შან­დელ ფა­სებ­თან შე­და­რე­ბით, მსოფ­ლი­ოს თით­ქმის ყვე­ლა ქვე­ყა­ნა­ში გაძ­ვი­რე­ბუ­ლია

TR4 სოკოს აგრესიული დაავადებაა და სწრაფად ვრცელდება. მისი მოსპობის საშუალებები ჯერ არ არსებობს და მას ვერც შხამ-ქიმიკატები ვერ ერევა. აღსანიშნავია, რომ ხილის ხელახლა მოსაყვანად დაავადებული ფართობის გამოყენება 30-40 წლის განმავლობაში არ შეიძლება. ექსპერტების შეფასებით, Tropical Race 4 ნიადაგის სოკოს გავრცელებამ შესაძლოა, გენმოდიფიცირებული ბანანის დაჩქარებულად გამოყვანა და დანერგვა აუცილებელი გახადოს, რადგან პლანეტის მოსახლეობის მნიშვნელოვანი ნაწილი საკვების გარეშე დარჩება. ბანანი მცირე და ულტრამცირე მოხმარების ქვეყნებშიც კი ყველაზე გაყიდვადი ხილია. ბანანის მოშენება ტრადიციული სელექციით არ ხდება, რადგან ის ტრიპლოიდურ მცენარეთა ჯგუფს მიეკუთვნება და თესლს არ იძლევა, გენმოდიფიცირების ტექნოლოგიის შემუშავებას კი დრო სჭირდება. თუმცა აპრილის დასაწყისში გერმანული გაზეთი Die Welt წერდა, რომ ავსტრალიელმა ბიოტექნოლოგმა ჯეიმს დეილმა Cavendish-ის ბანანის გენმოდიფიცირებული სახეობა შექმნა, რომელიც TR4 სოკოზე არ რეაგირებს და დაავადების საფრთხე არ ემუქრება.

Tropical Race 4 თავიდან აზიაში, შემდეგ კი ავსტრალიაში გავრცელდა. 2016 წელს აფრიკასა და პაკისტანში გაჩნდა, ხოლო 2019 წლიდან უკვე სამხრეთ ამერიკაშია. ამის ყველას ეშინოდა, რადგან სამხრეთ ამერიკა მსოფლიო ვაჭრობისთვის ბანანის მოსავლის მთავარი რეგიონია.

აღსანიშნავია, რომ 1960-იან წლებში მსოფლიო ბაზარი Gros Michel-ის ჯიშის ბანანს ეკავა, რომელიც Cavendish-ის ჯიშს გაცილებით სჯობდა. ის უფრო დიდი, ტკბილი და არომატული იყო. თუმცა შემდგომში Gros Michel-ბანანი TR1 სოკომ მოსპო, რომელიც TR4 სოკოს დაავადების ახლო ნათესავია. დღეისთვის Gros Michel-ის ჯიშის ბანანი თითქმის აღარ არსებობს.

Cavendish-ის ბანანზე მსოფლიო გაყიდვების 95% მოდის. აზიის, აფრიკისა და ამერიკის ეკვატორული ქვეყნებიდან ექსპორტზე ბანანის მსოფლიო მოსავლის 15% გადის. ბანანის მსოფლიო მოსავალი ყოველწლიურად, დაახლოებით, 114 მლნ ტონაა. მსოფლიო ვაჭრობაში ბანანის წილი 30 მილიარდზე მეტ ევროდ არის შეფასებული.

მასალის გამოყენების პირობები


მთავარი სიახლეები




სხვა სიახლეები

1795161957

ახალი ამბები

თენგიზ შარმანაშვილი: სიახლე ოპონენტების ქცევაში არაფერი იყო და არც ველოდებოდით, პასუხს სერიოზულად გასცემდნენ, რადგან მათ არანაირი სინანულის გრძნობა არ აქვთ, შეცდომების დონეზეც კი არ აღიარებენ, არათუ დანაშაულს არ აღიარებენ

საპარლამენტო უმრავლესობის წევრის თენგიზ შარმანაშვილის განცხადებით, საკონსტიტუციო სასამართლოს სხდომაზე კითხვა-პასუხის რეჟიმის დროს ოპონენტებმა მათ მიერ დასმულ კითხვებზე დამაჯერებელი პასუხები ვერ გასცეს...

თენგიზ შარმანაშვილი

1795160539

ახალი ამბები

გუდაური(ფოსტა)–კობის მონაკვეთზე მისაბმელიანი და ნახევრადმისაბმელიანი ავტოტრანსპორტის მოძრაობა აღდგა

საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს საავტომობილო გზების დეპარტამენტის ინფორმაციით, საერთაშორისო მნიშვნელობის მცხეთა–სტეფანწმინდა–ლარსის საავტომობილო გზის კმ93-კმ107 (გუდ...

გუდაური(ფოსტა)-კობი

1795158716

ახალი ამბები

მაკა ბოჭორიშვილი: არანაირი ანტიდასავლური ნარატივი და არანაირი ანტიევროპული რიტორიკა არ არსებობს

საქართველოს ვიცე-პრემიერმა, საგარეო საქმეთა მინისტრმა მაკა ბოჭორიშვილმა გადაცემაში „იმედი LIVE“ საქართველოს ხელისუფლების პოზიციაზე, ევროპარლამენტის რეზოლუციებსა და ევროპელი პოლიტიკოსების განცხადებებზე...

მაკა ბოჭორიშვილი:

1795157616

ახალი ამბები

საქართველოში თურქეთის რესპუბლიკის ელჩი: ღრმა მწუხარებას გამოვხატავ ფონიჭალის დასახლებაში მომხდარი აფეთქების შედეგად ადამიანების გარდაცვალების გამო, ვიზიარებ ქართველი ხალხის მწუხარებას

საქართველოში თურქეთის რესპუბლიკის ელჩი მუსტაფა თურქერ არი ფონიჭალაში მომხდარ ტრაგედიასთან დაკავშირებით საქართველოს სამძიმარს უცხადებს. „ღრმა მწუხარებას გამოვხატავ 2026 წლის 19 ნოემბერს ფონიჭალის დასახ...

საქართველოში თურქეთის რესპუბლიკის ელჩი

1795155388

ახალი ამბები

საქართველოს მთავრობის განკარგულებით, 2026 წლის 22 ნოემბერი გლოვის დღედ გამოცხადდა

ქვემო ფონიჭალაში საცხოვრებელი კორპუსის ნგრევის შედეგად დაღუპულთა ხსოვნის პატივსაცემად, 2026 წლის 22 ნოემბერი საქართველოში გლოვის დღედ გამოცხადდა. მთავრობის განკარგულებით, გლოვის დღესთან დაკავშირებით,...

საქართველოს მთავრობა