დავით ქართველიშვილი: გაეროს ადამიანის უფლებათა საბჭოს მიმართ ნდობა შეირყევა, თუ შერჩევითი მიდგომის განცდა გაძლიერდება

პარტია „ხალხის ძალის“ წევრი დავით ქართველიშვილი სოციალურ ქსელში გაეროს ადამიანის უფლებათა საბჭოს მიერ საქართველოს საკითხის განხილვას ეხმიანება.

მისი შეფასებით, საერთაშორისო ინსტიტუტების მიმართ ნდობა საფრთხის ქვეშ დადგება, თუ სხვადასხვა ქვეყნის მიმართ განსხვავებული სტანდარტების გამოყენების აღქმა კიდევ უფრო გაძლიერდება.

ქართველიშვილის აზრით, საქართველოს საკითხი საერთაშორისო ორგანიზაციების დღის წესრიგში არაპროპორციულად ხშირად ხვდება, მაშინ როდესაც მსოფლიოს სხვა ქვეყნებში არსებული პრობლემები მსგავსი ინტენსივობით არ განიხილება.

„მასე თუ გაგრძელდა, გაეროსაც აღარ ექნება არანაირი აზრი, როგორც ობიექტურ და პრინციპულ არბიტრს. ეს ჭაობად ქცეული მსოფლიოს საერთაშორისო სამართალი უნდა გადაფორმატდეს, წინააღმდეგ შემთხვევაში საერთაშორისო უსამართლობის ცუნამს ვეღარავინ გააჩერებს.

თითქოს უმნიშვნელო დეტალია: გაეროს ადამიანის უფლებათა საბჭოს სესიაზე ისევ საქართველოს საკითხს განიხილავდნენ. ევროპარლამენტსა და ევროსაბჭოს საპარლამენტო ასამბლეას ესტაფეტის ჯოხი გამოართვეს. თურმე, მსოფლიოში სხვაგან არსად ირღვევა ადამიანის უფლებები ისე, როგორც თანამედროვე საქართველოში. არც 2003-2012 წლებში ირღვეოდა ასე, თორემ ეს ავტორიტეტული ორგანიზაციები ხმას ხომ ამოიღებდნენ.

თუ სიტუაციას მაქსიმალურად კრიტიკულად, მაგრამ ფაქტებზე დაყრდნობით შევხედავთ, მთავარი კითხვა დღეს ასე არ ჟღერს: „რატომ განიხილავენ საქართველოს გაეროში?“ არამედ ასე: „რატომ ხდებიან ერთი ქვეყნები მუდმივი პოლიტიკური მიკროსკოპის ობიექტები, ხოლო დანარჩენები - მხოლოდ ეპიზოდური ყურადღების საგანი?“

გუშინ საქართველოსთან ერთად გაეროს დღის წესრიგში ფიგურირებდნენ სუდანი, მიანმარი, ბელარუსი, ვენესუელა და სხვა ქვეყნებიც, თუმცა სწორედ ქართული მიმართულება ხდება უკვე ტრადიციულად განხილვის ერთ-ერთი ცენტრალური თემა. ატყობთ, სიგიჟის რა მწვერვალთან გვაქვს საქმე? აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ რეგიონში ოფიციალურად აღიარებულ ყველაზე უსაფრთხო ქვეყანაში ადამიანის უფლებების დარღვევის „არმაგედონი“ ფიქსირდება.

იქმნება შთაბეჭდილება, რომ საქართველოს გარშემო მუდმივი „დანოსების“ საფუძველზე დიდი ხანია ჩამოყალიბდა მუდმივი მონიტორინგის, ანგარიშების, ალტერნატიული მოხსენებებისა და საჯარო ბრალდებების ცალკე ინდუსტრია. განსაკუთრებულ კითხვებს აჩენს კონტრასტი საქართველოსადმი ყურადღებასა და დასავლეთის ცალკეული ქვეყნებისადმი დამოკიდებულებას შორის.

მხოლოდ შეურაცხადი იტყვის, რომ ევროკავშირში, ბრიტანეთსა თუ აშშ-ში ადამიანის უფლებებთან დაკავშირებული პრობლემები არ არსებობს. საფრანგეთში წლებია გრძელდება კამათი მასობრივი პროტესტების დროს პოლიციის ქმედებებზე; გერმანიაში რეგულარულად განიხილება გამოხატვის თავისუფლებასა და „არასასურველ კონტენტთან“ ბრძოლის ზღვარი; ბრიტანეთში ფართო რეზონანსს იწვევს სოციალურ ქსელებში გამოქვეყნებული პოსტების გამო დაკავებები და პოლიციის უფლებამოსილების გაფართოებასთან დაკავშირებული დავები; აშშ-ში კი არ წყდება დისკუსია პოლიციის ძალადობაზე, პატიმრების პირობებზე, მიგრაციულ ცენტრებზე და მასობრივ თვალთვალზე.

თუმცა მსგავსი თემები იშვიათად ხდება იმ დონის საერთაშორისო პოლიტიკური ზეწოლის საფუძველი, რომელსაც პერიოდულად ვხედავთ იმ სახელმწიფოების მიმართ, რომლებიც დასავლურ გაუკუღმართებულ პოლიტიკურ კლუბში არ შედიან. სწორედ ეს ასიმეტრია ხდება დღევანდელი საერთაშორისო უფლებადაცვითი მონიტორინგის სისტემის კრიტიკოსთა მთავარი არგუმენტი.

ცალკე თემაა ჩვენი ეროვნული მოღალატეების - არასამთავრობო სექტორის - როლი. საქართველოს შემთხვევაში საერთაშორისო სტრუქტურებში მოხვედრილი მასალების მნიშვნელოვანი ნაწილი სწორედ ადგილობრივი და საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციების ქსელის მეშვეობით შედის. თავისთავად, ეს მექანიზმი სრულიად ლეგალურია და გაეროს პროცედურებით არის გათვალისწინებული. მაგრამ როდესაც ერთი და იგივე ჯგუფი ერთდროულად მონაწილეობს შიდა პოლიტიკურ ბრძოლაში, ტექნიკური მთავრობების ჩამოყალიბებაში, თანამშრომლობს უცხოურ სტრუქტურებთან, ამზადებს ალტერნატიულ ანგარიშებს და შემდეგ საერთაშორისო კრიტიკას საკუთარი ხელისუფლების წინააღმდეგ შიდა პოლიტიკურ არგუმენტად იყენებს, გარდაუვალად ჩნდება კითხვა - სად გადის ზღვარი უფლებადაცვით საქმიანობასა და პოლიტიკურ ლობიზმს შორის?

სწორედ ამიტომ, ქართული საზოგადოების მნიშვნელოვანი ნაწილი ასეთ ანგარიშებს აღიქვამს არა როგორც ნეიტრალურ ექსპერტიზას, არამედ როგორც შიდა პოლიტიკური დაპირისპირების გაგრძელებას საერთაშორისო პლატფორმაზე.

გაეროს ადამიანის უფლებათა საბჭოსთვის დღეს ყველაზე სერიოზული პრობლემა კონკრეტული პრეტენზიების შინაარსი კი არ არის. მთავარი პრობლემა ნდობის დაკარგვის რისკია და ამ საზღვრის გადალახვასთან ძალიან ახლოს არიან. როდესაც დამკვირვებელთა მნიშვნელოვანი ნაწილისთვის ჩნდება განცდა, რომ ერთ სახელმწიფოებს ბევრად უფრო მკაცრად და დეტალურად განიხილავენ, ვიდრე სხვებს, ორმაგი სტანდარტების ბრალდება გარდაუვალი ხდება.

მსგავს პრობლემას უკვე შეეჯახნენ ისეთი სტრუქტურები, როგორიცაა ევროპარლამენტი და ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეა, რომელთა რიგ გადაწყვეტილებებს კრიტიკოსები პოლიტიკურად მოტივირებულად აფასებდნენ.

ნებისმიერი საერთაშორისო ორგანიზაციის მთავარი კაპიტალი მიუკერძოებელი არბიტრის რეპუტაციაა. თუ საზოგადოებრივ აღქმაში იწყებს დომინირებას შერჩევითი მოსამართლის სახე, დარტყმის ქვეშ დგება არა კონკრეტული ანგარიში, არა კონკრეტული ქვეყანა, არამედ თავად ინსტიტუტისადმი ნდობა“, - წერს დავით ქართველიშვილი.